Sağlık kaygısı terapisi, tahliller temiz çıksa da ciddi bir hastalığınız olduğu korkusunun neden sürdüğünü anlamaya ve bedeni kontrol etme, internette belirti arama, güvence isteme döngüsünü azaltmaya odaklanan psikoterapidir. Halk arasında “hastalık hastalığı” denen bu durum için Psikoeren'de yetişkinlerle İzmit'te yüz yüze ya da online görüşüyoruz.
Kendinizi anlatabildiğiniz bir alan.
Sol kolunuzda bir karıncalanma. Telefonu elinize alıp arama kutusuna yazıyorsunuz ve on dakika sonra okuduğunuz en kötü ihtimal aklınızdan çıkmıyor. Doktor “bir şey yok” dediğinde birkaç gün rahatlıyorsunuz, sonra yeni bir belirti ve aynı döngü.
Sağlık kaygısı, hasta olma endişesinin o kadar çok zaman ve dikkat almasıdır ki kişinin günlük hayatını yönetmeye başlar (NHS). İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti'nin (NHS) saydığı işaretler şunlardır:
Kaygının kendisi de baş ağrısı ya da hızlı kalp atışı gibi belirtilere yol açabilir ve bunlar hastalık belirtisi sanılabilir (NHS). Kaygı sırasında ölçülen tansiyon da o an yüksek çıkabilir; ayrıntısı psikolojik tansiyon nedir yazısında. “Hastalık hastalığı” ifadesi küçümseyici duyulabildiği için bu sayfada “sağlık kaygısı” diyoruz.
Önce hekim. Yeni başlayan, değişen ya da geçmeyen bir bedensel belirtiniz varsa önce hekime görünün; psikolog bedensel belirtiyi değerlendirmez ve tetkikin yerine geçmez. Sağlık kaygısı terapisi, tetkikler yapılmış ve temiz çıkmışken korku sürüyorsa devreye girer. Göğüs ağrısı, ani nefes darlığı ya da bilinç bulanıklığında randevu beklemeyin, 112'yi arayın.
Sağlık kaygısında korku, bir hastalığın var olduğu ya da gelişeceği düşüncesi etrafında haftalarca, aylarca sürer; panik atakta ise korku ani bir atakla gelir ve atak sırasında bedende yoğunlaşır. İki durum aynı kişide birlikte görülebilir: atak sırasındaki çarpıntı “kalbimde bir şey var” düşüncesini, bu düşünce de yeni kontrolleri başlatır. Tanıyı koymak hekimin yetkisindedir; ilk görüşmede hangisinin öne çıktığını birlikte ayırır, çalışmayı ona göre planlarız.
Ataklar öndeyse: panik atak terapisi. Endişe tek bir konuya değil her şeye yayılıyorsa: kaygı ve anksiyete. Korku hastalıktan çok bulaşma ve mikrop üzerine dönüyor, temizlik ya da kontrol saatlerinizi alıyorsa: OKB ve sosyal fobi.
Sağlık kaygısı terapisi, kaygıyı besleyen davranışları (kontrol etme, belirti arama, güvence isteme) görünür kılmakla başlar. NHS, sağlık kaygısı için bilişsel davranışçı terapiyi (BDT) konuşma terapisi seçenekleri arasında sayar. Adımlar kişiye göre değişse de çoğu zaman şöyle ilerler:
Bir hafta boyunca bedeninizi ne sıklıkla kontrol ettiğinizi ve kime “bir şeyim var mı?” diye sorduğunuzu yazarsınız.
“Baş ağrısı tümör demek” gibi bir düşünceyi daha dengeli bir açıklamayla yan yana koyar, seansta birlikte inceleriz.
Kontrol etme ve güvence arama sayılarını sizin belirlediğiniz hızda, haftadan haftaya düşürmeyi birlikte planlarız.
Hastalık korkusuyla bıraktığınız spora, hastane önünden geçmeye ya da sağlık haberi okumaya adım adım dönmek.
Kaç seans süreceği kişiden kişiye değişir; ilk görüşmede neyi hedeflediğinizi konuşur, ilerlemeyi birlikte değerlendiririz.
Bedensel belirti için ilk adres aile hekimi ya da belirtinin ilgili olduğu bölümün hekimidir. Tetkikler temiz çıktığı hâlde korku sürüyorsa psikoterapi için psikoloğa, ilaç değerlendirmesi için psikiyatriste gidilir. Psikolog ilaç yazmaz; gerekirse sizi bir psikiyatriste yönlendiririz. Ayrıntısı: Psikolog mu, psikiyatrist mi?
Hastalık hastalığı denen sağlık kaygısında hedef, belirtiyi aramayı bırakıp korkuyla farklı bir ilişki kurmaktır: kontrol ve güvence ihtiyacı azaldıkça kaygının şiddeti de azalır. NHS'in önerdiği kendi kendine adımlar (günlük tutmak, düşünceyi yazıp sınamak, kontrol isteği gelince dikkatinizi başka bir işe vermek, kaçındığınız etkinliklere yavaşça dönmek) terapide de kullanılır.
Bu adımlar işe yaramıyorsa ya da sağlık endişeleri normal hayatınızı durduruyorsa destek almak için iyi bir zamandır (NHS).
İlk görüşmede hangi hastalıktan korktuğunuzu, bu korkunun ne zaman başladığını, şimdiye kadar hangi tetkiklerin yapıldığını ve gün içinde kaç kez kontrol ya da arama yaptığınızı konuşuruz. Kullandığınız ilaçları da sorarız. Görüşmenin sonunda bir çalışma planı ve seans sıklığı öneririz.
Uzm. Klinik Psk. Asım Eren
Sağlık kaygısı hakkında en çok sorulan sorular. Tüm sorular: Sık sorulan sorular
Olabilir. NHS'e göre kaygının kendisi hızlı kalp atışı gibi bedensel belirtilere yol açabilir ve bunlar hastalık belirtisi sanılabilir. Yine de belirtinin nedenini psikolog değil hekim belirler; önce hekime görünün. Tetkikler temiz çıktığı hâlde belirtiyi sürekli kontrol ediyorsanız bunu ilk görüşmede konuşuruz. Ayrıntı: panik atak ile kalp teklemesi arasındaki fark ve boğazda yumru hissi. Muayene normal çıktığı hâlde süren boğazda takılma hissini Boğazda bir şey var hissi: nedenleri ve nasıl geçer? yazısında anlattık.
Hayır. Sağlık kaygısı terapisinde amaç hekimden uzak durmak değil, gerçekten gerektiğinde gitmek ve her yeni belirtide acile koşma döngüsünden çıkmaktır. NHS de bedeni kontrol etme, güvence isteme ve internette belirti arama sıklığını not edip yavaş yavaş azaltmayı önerir. Hangi belirtide hekime gideceğinizi ilk görüşmede birlikte netleştiririz.
Evet. NIMH'ye göre online görüşme kaygı ve depresyon gibi durumlarda etkili olabilir. Yüz yüze gelemiyorsanız online terapi ile görüntülü görüşebilirsiniz. Bedensel bir belirti yeni başladıysa online seans hekim muayenesinin yerini tutmaz; önce hekime görünün. Uygunluğunu ilk iletişimde konuşuruz.
Son güncelleme: Editör: Uzm. Klinik Psk. Asım Eren · info@psikoeren.com.tr
Görüşme türü, seans süresi ve uygun randevu zamanları hakkında bilgi alabilirsiniz.
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Ya da randevu formunu doldurun ↗Size yardımcı olalımAra · WhatsApp · RandevuNasıl yardımcı olabiliriz?
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Kim için destek arıyorsunuz?
Sık aranan
PsikologlarımızUzm. Klinik Psk. Asım Eren · Psk. Aleyna Eren
