Kaygı ve anksiyete terapisi, günlük hayatı daraltan, durdurulamayan endişe ile ona eşlik eden kas gerginliği, huzursuzluk ve uyku sorunları üzerine yapılan psikoterapidir. Psikoeren'de yaygın kaygı, iş stresi ve tükenmişlikle zorlanan yetişkinlerle İzmit'te yüz yüze ya da online görüşüyoruz. Bilişsel davranışçı terapi bu alanda araştırmayla desteklenen yaklaşımlardan biridir.
Endişeyi yüksek sesle söyleyebileceğiniz bir oda.
Ya toplantı kötü geçerse. Ya çocuk okuldan dönerken bir şey olursa. Ya bu baş ağrısı başka bir şeyse. Yatağa girdiğinizde liste kısalmıyor; bir endişe bitince yerine yenisi geliyor. Sabah çenenizin kenetli olduğunu fark ediyorsunuz.
Yaygın kaygı, gündelik konularla ilgili endişenin kontrol edilemeyecek kadar sık ve uzun sürmesidir; NIMH, tanı için endişenin en az altı ay boyunca günlerin çoğunda kontrol edilmekte zorlanmasını arar. Endişeye şu belirtilerden birkaçı eşlik eder:
Endişe bazen yatak odasına da taşınır: ilişkiden önce “yine olacak mı” diye beklemek. Bu beklenti erken boşalmada ve vajinismusta ayrıca çalışılır; hangi sırayla hekime ve psikoloğa gidildiğini erken boşalma ve vajinismusta psikolojik destek sayfalarında anlattık.
Yorgunluk ve kas gerginliği gibi bedensel belirtiler başka bir sağlık sorunundan da kaynaklanabilir. NIMH, bedensel bir nedeni dışlamak için önce bir sağlık uzmanının muayenesini önerir. Tanıyı koymak hekimin yetkisindedir; psikolog olarak biz endişe döngüsü üzerine çalışırız.
Tükenmişlik, Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımıyla iş yerinde başarıyla yönetilemeyen kronik stresten kaynaklanan bir durumdur ve tıbbi bir hastalık olarak sınıflandırılmaz. Üç yönü vardır: enerjinin tükenmesi, işe karşı zihinsel uzaklaşma ya da alaycılık, mesleki yeterlilik hissinin azalması. WHO bu tanımı yalnız iş bağlamı için kullanır. Yaygın kaygıda ise endişe işle sınırlı kalmaz; sağlığa, aileye, paraya, yarına yayılır. İkisi aynı anda da görülebilir. Terapide stresin kaynağını, iş ile dinlenme arasındaki sınırı ve “yetişemiyorum” düşüncesini birlikte ele alırız. Ayrıntı: stres yönetimi ve tükenmişlik sendromu yazıları.
Kaygı terapisi, endişenin sizde hangi konularda, günün hangi saatinde ve ne kadar sürdüğünü çıkarmakla başlar. Sonraki adımlar kişiye göre değişir; sık izlenen yol şöyledir:
Bir hafta boyunca endişelerin ne zaman geldiğini, ne kadar sürdüğünü ve o sırada ne yaptığınızı not etmek.
Elinizde olan bir sorunla, olasılık zinciri olarak dönen “ya … olursa” düşüncesini birbirinden ayırt etmek.
Sürekli sormak, kontrol etmek ve internette belirti aramak kısa süre rahatlatır, endişeyi uzatır; bunları adım adım azaltırız.
Kas gevşetme ve nefes çalışmalarıyla bedendeki gerginliği azaltmak, uyku düzenini birlikte yeniden kurmak.
NIMH, bilişsel davranışçı terapiyi yaygın kaygıda sık kullanılan, araştırmayla desteklenen bir psikoterapi türü olarak tanımlar. Kaç seans süreceği kişiden kişiye değişir; ilk görüşmede hedefi birlikte belirler, ilerlemeyi düzenli olarak değerlendiririz.
Kaygı uykunuzu ve işinizi aylardır aksatıyorsa ya da ilacı konuşmak istiyorsanız psikoterapinin yanında psikiyatrik değerlendirme de gerekir. Psikolog ilaç yazmaz; böyle bir durumda sizi bir psikiyatriste yönlendiririz. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa randevu beklemeden 112'yi arayın. İki meslek arasındaki fark: Psikolog mu, psikiyatrist mi?
Kaygı çoğu zaman yavaş yükselen, saatlerce ya da günlerce süren bir endişedir; panik atak aniden başlayan, bedende güçlü belirtilerle gelen yoğun bir korku atağıdır. Ataklar ön plandaysa panik atak terapisi, endişe “ciddi bir hastalığım var” düşüncesine dönüyorsa sağlık kaygısı, aynı düşünceyi yatıştırmak için kontrol ediyor, sayıyor ya da temizliyorsanız OKB ve sosyal fobi sayfasına bakın.
Kekemelik, pelteklik ve konuşma akıcılığıyla ilgili diğer sorunların kendisi dil ve konuşma terapistinin alanıdır. Psikoterapide konuşmaya eşlik eden kaygıyı çalışırız: söz almadan önce yükselen gerginlik, telefonda ya da topluluk önünde konuşmaktan kaçınma, takılınca gelen utanç. Konuşmanız birkaç saat ya da gün içinde aniden bozulduysa randevu beklemeden 112'yi arayın.
Anksiyete ile panik atak arasındaki farkı ayrı bir yazıda ayrıntılı anlattık. Konuşma sorunlarında hangi uzmana gidileceğini konuşma bozukluğu için hangi doktora gidilir yazısında, yetişkinde kekemelik ile kaygının ilişkisini ayrı bir yazıda anlattık. Pelteklik yüzünden konuşmaktan kaçınıyorsanız pelteklikte psikolojik destek, kekemelik yüzünden kaçınıyorsanız kekemelikte psikolojik destek sayfasına bakın.
İlk görüşmede endişelerin ne zamandır sürdüğünü, hangi konulara yayıldığını ve uykunuzu, işinizi nasıl etkilediğini konuşuruz. Daha önce yapılan tetkikleri ve kullandığınız ilaçları da sorarız. Görüşmenin sonunda bir çalışma planı ve seans sıklığı öneririz.
Kaygı ve anksiyete hakkında en çok sorulan sorular. Tüm sorular: Sık sorulan sorular
NIMH'ye göre yaygın kaygıda kişi gündelik konularda aşırı ve kontrol etmekte zorlandığı bir endişe yaşar. Huzursuzluk, çabuk yorulma, odaklanma güçlüğü, sinirlilik, kas gerginliği ve uyku sorunları buna eşlik eder; baş ağrısı, terleme ya da nefes darlığı da görülebilir. Belirtilerin türlerini anksiyete ne demek yazısında anlattık. Gerginliğin kontrol kaybına dönüştüğü anları sinir krizi nedir yazısında anlattık.
NIMH, uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zorlanmayı yaygın kaygının belirtileri arasında sayar. NHS uykusuzlukta yalnız uykunuz geldiğinde yatmayı ve yatmadan en az bir saat önce gevşemeye başlamayı önerir. Uykusuzluk haftalardır sürüyorsa uykusuzlukla çalışma sayfasına bakın; gece artan kaygıyı gece anksiyetesi ve uyuyamama yazısında anlattık.
Kaygının kendiliğinden geçip geçmeyeceğini önceden söylemek mümkün değildir; belirleyici olan süresi ve hayatınıza etkisidir. NIMH'nin ölçütünde endişe en az altı ay boyunca çoğu gün kontrol edilemez. Endişe işinizi, ilişkilerinizi ya da uykunuzu aksatıyorsa altı ayı beklemeden bir hekim ya da psikologla konuşun. Sınav dönemine bağlı kaygı için ayrı bir sayfamız var.
Son güncelleme: Editör: Uzm. Klinik Psk. Asım Eren · info@psikoeren.com.tr
Görüşme türü, seans süresi ve uygun randevu zamanları hakkında bilgi alabilirsiniz.
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Ya da randevu formunu doldurun ↗
Size yardımcı olalımAra · WhatsApp · RandevuNasıl yardımcı olabiliriz?
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Kim için destek arıyorsunuz?
Sık aranan
PsikologlarımızUzm. Klinik Psk. Asım Eren · Psk. Aleyna Eren
