Çocuğun ya da ergenin ekran ve oyun kullanımı, oyunu bırakamadığında, uykusunu, dersini ve arkadaşlıklarını geri plana ittiğinde ve sorunlara rağmen sürdüğünde destek konusu olur. Psikoeren'de bu durumda ebeveynlerle ve ergenlerle İzmit'te yüz yüze ya da online görüşüyor, aile kurallarını ve evdeki iletişimi birlikte ele alıyoruz.
Telefonun bir saatliğine çantada kaldığı oda.
Şarj kablosu bir süredir evin en çok tartışılan eşyası. Akşam on bire doğru telefonu bırakma saati geliyor, kapı çarpıyor, ertesi sabah okula kalkmak yine yarım saat sürüyor. Telefonu tamamen almak mı, hiç karışmamak mı, ikisinin arasında bir yol var mı, bilemiyorsunuz.
“Ekran bağımlılığı”, “çocuklarda ekran bağımlılığı” ve “oyun bağımlılığı” gündelik dilde kullanılan ifadelerdir; Dünya Sağlık Örgütü'nün hastalık sınıflamasında (ICD-11) tanımlı olan durum “oyun oynama bozukluğu”dur (gaming disorder). Dünya Sağlık Örgütü bu durumu üç özellikle tanımlar:
Bu örüntünün tanı için genellikle en az 12 ay sürmüş olması gerekir ve oyun oynayanların yalnız küçük bir bölümünü etkiler (WHO). Tanıyı psikiyatrist koyar; psikolog tanı koymaz. Biz aileyle ve gençle günlük düzen, kurallar ve iletişim üzerine çalışırız.
Çocuğunuz oyun engellendiğinde kendine ya da başkasına zarar veriyorsa ya da kendine zarar verme düşüncesinden söz ediyorsa randevu beklemeyin: 112'yi arayın ve bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurun.
Dünya Sağlık Örgütü, 1 yaşından küçük bebekler ve 1 yaşındaki çocuklar için ekran önünde hareketsiz geçen süreyi önermez; 2, 3 ve 4 yaşındaki çocuklar için bu süreyi günde en fazla 1 saat olarak önerir ve daha azını daha iyi bulur (WHO, 2019). Okul çağındaki çocuk ve ergenlerde tek bir saat sınırı yerine ekranın uykuya, derse, harekete ve arkadaşlığa ne kadar yer bıraktığına bakarız.
Ekran ve oyun kullanımında çalışma, evdeki tabloyu ebeveynle birlikte ayrıntılı olarak çıkarmakla başlar: hangi cihaz, hangi saatler, hangi oyun ya da uygulama, kavga hangi anda çıkıyor. Sonraki adımlar aileye göre değişse de çoğu zaman şöyle ilerler:
Bir hafta boyunca ekranın ne zaman ve ne kadar kullanıldığını, uyku saatini ve tartışma anlarını birlikte not ederiz.
Yatak odasında cihazsız saatler, yemekte telefon yok, hafta içi ve hafta sonu farkı gibi kuralları gençle konuşarak yazarız. Kuralı ebeveynler de uygular.
Oyunun ona ne sağladığını konuşuruz: arkadaşlarla bağ, başarı hissi ya da sıkıntıdan kaçış. Yasak dili yerine pazarlık dili kurulur.
Spor, arkadaşla yüz yüze buluşma, aileyle ortak zaman; boşalan saat boş kalırsa ekran geri döner.
Kaç seans süreceği kişiden kişiye değişir; ilk görüşmede neyi hedeflediğinizi konuşur, ilerlemeyi birlikte değerlendiririz.
Ergenle ekran konusunu kavga anında değil, sakin bir zamanda ve oyununu küçümsemeden konuşmanızı öneririz. Evde deneyebileceğiniz birkaç somut adım:
Uzun ekran süresi ile dikkat sorunu birlikte görülebilir; hangisinin önce geldiğini ayırmak için değerlendirme gerekir. Dikkat sorunu ekran dışında, okulda ve evde de sürüyorsa: dikkat eksikliği ve DEHB. Öfke patlamaları, okula gitmek istememe ya da akran sorunları öne çıkıyorsa: çocuklarda öfke patlamaları ve davranış sorunları. Evde dikkati destekleyen kısa çalışmalar için: dikkati güçlendiren günlük alıştırmalar.
İlk görüşmede ebeveynle ekranın evde ne zamandan beri sorun olduğunu, uyku ve okul düzenini, bugüne kadar hangi kuralların denendiğini konuşuruz. Görüşmenin ebeveynle ve gençle nasıl bölüneceğini yaşa göre birlikte belirleriz. Görüşmenin sonunda bir çalışma planı ve seans sıklığı öneririz.
Uzm. Klinik Psk. Asım Eren
Çocuk ve ergende ekran ve oyun kullanımı hakkında ailelerin en çok sorduğu sorular. Tüm sorular: Sık sorulan sorular
Çocuğunuzun telefonunu tamamen almadan önce kuralları önceden ve gençle birlikte yazmayı öneririz: bırakma saati, yatak odasında cihazsız saatler, yemekte telefon olmaması ve kural çiğnenirse ne olacağı. Kuralı ebeveynler de uygular. Oyun engellendiğinde çocuk kendine ya da başkasına zarar veriyorsa randevu beklemeden 112'yi arayın.
Ergen gelmek istemiyorsa ebeveyn olarak önce kendi sorularınızla başvurabilirsiniz; ilk görüşmeler yalnız ebeveynle de yapılabilir. Ebeveyn görüşmelerinde evdeki kuralları ve ekran konuşmalarını birlikte gözden geçiririz; bu çalışma genç gelmeden de başlar. Gencin görüşmelere ne zaman ve nasıl katılacağını ilk iletişimde birlikte konuşuruz.
Madde, alkol ya da kumar kullanımı bu sayfanın konusu değildir; bu sayfa yalnız ekran ve oyun kullanımını ele alır. Madde, alkol ya da kumar kullanımında önce tıbbi değerlendirme gerekir; bu durumda bir psikiyatri birimine, ergenler için çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurun. Ekran kullanımı da eşlik ediyorsa bunu ilk iletişimde söyleyebilirsiniz.
Son güncelleme: Editör: Uzm. Klinik Psk. Asım Eren · info@psikoeren.com.tr
Görüşme türü, seans süresi ve uygun randevu zamanları hakkında bilgi alabilirsiniz.
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Ya da randevu formunu doldurun ↗Size yardımcı olalımAra · WhatsApp · RandevuNasıl yardımcı olabiliriz?
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Kim için destek arıyorsunuz?
Sık aranan
PsikologlarımızUzm. Klinik Psk. Asım Eren · Psk. Aleyna Eren
