Psikolog ile psikiyatrist arasındaki temel fark teşhis ve ilaç yetkisidir. Psikiyatrist, tıp eğitiminden sonra ruh sağlığında uzmanlaşmış hekimdir; teşhis koyar ve gerektiğinde ilaç yazar. Psikolog ilaç yazamaz; konuşmaya dayalı psikoterapi ve psikolojik değerlendirme yapar. Bu sınır 1219 sayılı Kanun'da yazılıdır ve klinik psikolog için de geçerlidir.
Doğru kapıdan girmek için önce farkı bilin.
Reçete, teşhis raporu, psikolojik değerlendirme raporu. İlk ikisini yalnız hekim düzenler. Üçüncüsünü klinik psikolog da yazabilir. Psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark çoğu zaman bu üç kâğıtta görünür.
Psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark, aldıkları eğitimden ve buna bağlı yetkiden gelir. Psikiyatrist tıp fakültesini bitirip ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlaşmış hekimdir. Psikolog ise psikoloji lisansı almış uzmandır; unvanın nasıl doğrulanacağını ayrı bir rehberde anlattık.
1219 sayılı Kanun hasta tedavi edebilmek için tıp fakültesi diplomasını şart koşar ve tabip dışındaki sağlık meslek mensuplarının hastalıklarla ilgili doğrudan teşhiste bulunup tedavi planlayamayacağını, reçete yazamayacağını söyler. Bu yüzden ilaç kararı her zaman bir hekimindir.
Gerçeklikten kopma hissi, kendinize ya da başkasına zarar verme düşüncesi acil durumdur. Randevu beklemeyin, 112'yi arayın.
Psikolog ilaç yazamaz; klinik psikolog da yazamaz. 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesi, tabip ve diş tabibi dışındaki sağlık meslek mensuplarının reçete yazamayacağını açıkça söyler. Klinik psikolog; psikoloji ya da psikolojik danışma ve rehberlik lisansı üzerine klinik ortamda uygulamalı klinik psikoloji yüksek lisansı (ya da başka bir lisans üzerine klinik psikoloji doktorası) yapmış sağlık meslek mensubudur. Ölçüm araçları, gözlem ve görüşmeyle psikolojik değerlendirme yapar; hastalık durumlarında psikoterapiyi uzman hekimin teşhisine ve yönlendirmesine bağlı olarak yürütür.
| Psikolog | Klinik psikolog | Psikiyatrist | |
|---|---|---|---|
| Eğitim | Psikoloji lisansı | Psikoloji ya da PDR lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı (ya da doktorası) | Tıp fakültesi ve ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanlığı |
| Ne yapar | Psikoterapi ve psikolojik değerlendirme | Ölçüm araçları, gözlem ve görüşmeyle psikolojik değerlendirme; psikoterapi | Muayene, teşhis, ilaç düzenleme |
| Teşhis koyar mı? | Hayır | Hayır; hastalık durumlarında hekimin teşhisine ve yönlendirmesine bağlı çalışır | Evet |
| İlaç yazar mı? | Hayır | Hayır | Evet |
| Ne zaman gidilir? | Konuşarak çalışmak istediğiniz bir sorun: kaygı, ilişki, yas, stres, çocuğun davranışları | İlaç değerlendirmesi gerekiyorsa; günlük işler haftalardır yapılamıyor, uyku ve iştah ciddi bozulduysa | |
Bedensel belirti ilk kez başladıysa önce aile hekimine ya da acil servise gidin. Kendinize ya da başkasına zarar verme düşüncesinde 112'yi arayın.
Konuşarak üzerinde çalışmak istediğiniz bir sorun için psikoloğa, ilaç değerlendirmesi ya da tıbbi muayene gerektiren durumlarda psikiyatriste gidilir. Bedensel belirti ilk kez başladıysa sıra önce hekimdedir. Dört durum:
Çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi gibi belirtiler ilk kez ortaya çıktıysa önce aile hekimine ya da acil servise gidin; bedensel bir neden dışlanmadan belirtiyi psikolojik saymayın.
Kaygı, ilişki sorunları, yas, stres ya da çocuğunuzun davranışları gibi konularda psikoloğa başvurabilirsiniz. İlk görüşmede sorunun psikoterapiyle çalışılacak bir konu olup olmadığını birlikte değerlendiririz.
Günlük işlerinizi haftalardır yapamıyorsanız, uyku ve iştah ciddi biçimde bozulduysa ya da ilaç kullanmayı düşünüyorsanız psikiyatriste gidin. Kullandığınız ilacı kendiniz bırakmayın, değişikliği hekiminizle konuşun.
Kendinize ya da başkasına zarar verme düşüncesi, gerçeklikten kopma hissi: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.
Ağır belirtiler gördüğümüzde ya da ilaç değerlendirmesi gerektiğinde sizi psikiyatriste yönlendiririz. Terapi bu süreçte sürebilir.
Panik atakta ilk adım, kalp ya da başka bir bedensel nedeni dışlatmak için hekime görünmektir; NIMH, belirtiler ilk kez ortaya çıktığında muayene önerir. Hekim bedensel bir neden bulmadıysa psikoterapi için psikoloğa, ilaç değerlendirmesi için psikiyatriste gidilir. Göğsünüzde yeni başlayan bir ağrı varsa 112'yi arayın. Atakların neden tekrar ettiğini ilgili sayfada anlattık.
Psikolog ve psikiyatrist aynı dönemde birlikte çalışabilir: ilacı psikiyatrist düzenler, psikoterapiyi psikolog yürütür. NIMH, psikoterapinin ilaca alternatif olarak ya da ilaçla birlikte kullanılabildiğini ve ilaç belirtileri hafiflettiğinde bile terapinin belirli konularda yardımcı olabileceğini yazar. İlaç kullanıyorsanız bunu ilk görüşmede söyleyin; depresyon ve kaygı gibi konularda bu birliktelik sık görülür.
Kocaeli'de Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelerde psikiyatri muayenesi için randevu MHRS'den alınır: mhrs.gov.tr (e-Devlet girişiyle), MHRS Mobil uygulaması ya da ALO 182 randevu hattı. MHRS, Bakanlığa bağlı sağlık kurumlarının muayene randevu sistemidir; özel hastane ve muayenehanelerde randevu doğrudan kurumdan alınır.
Psikolog ile psikiyatrist arasındaki yetki farkı hakkında en çok sorulan sorular. Tüm sorular: Sık sorulan sorular
Klinik psikolog, psikoloji lisansı üzerine klinik ortamda uygulama içeren klinik psikoloji yüksek lisansı yapmış psikologdur; psikolog unvanı ise psikoloji lisansıyla alınır (1219 sayılı Kanun ek m.13). Klinik psikolog psikolojik değerlendirme yapar. İkisi de ilaç yazamaz; hastalık durumlarında psikoterapi uzman hekimin teşhisine ve yönlendirmesine bağlı yürür.
Psikolog hastalıklarla ilgili teşhis koyamaz. 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesine göre tabip ve diş tabibi dışındaki sağlık meslek mensupları hastalıklarla ilgili doğrudan teşhiste bulunarak tedavi planlayamaz. Klinik psikolog ölçüm araçları, gözlem ve görüşmeyle psikolojik değerlendirme yapar; teşhis hekimin, çoğu durumda psikiyatristin işidir.
Psikiyatrist de psikoterapi yapabilir; NIMH, psikoterapi sunan meslekler arasında psikiyatristleri, psikologları ve başka ruh sağlığı uzmanlarını sayar. Pratikte birçok kişi ilacı psikiyatristle, düzenli terapi görüşmelerini psikologla yürütür. Kiminle başlayacağınızı belirtilerinizin ağırlığı ve ilaç gerekip gerekmediği belirler.
İlaç kullanırken psikoterapiye başlanabilir; NIMH, psikoterapinin ilaçla birlikte kullanılabildiğini yazar. İlk görüşmede hangi ilacı, kimin önerisiyle ve ne zamandan beri kullandığınızı sorarız. İlacın dozunu değiştirmek ya da bırakmak hekimin kararıdır; terapide kendinizi iyi hissetseniz de ilacı hekiminize danışmadan bırakmayın.
Son güncelleme: Editör: Uzm. Klinik Psk. Asım Eren · info@psikoeren.com.tr
Psikoterapiyle çalışılacak bir konu mu, önce hekime mi gitmelisiniz; ön bilgilendirmede söyleriz.
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Ya da randevu formunu doldurun ↗
Size yardımcı olalımAra · WhatsApp · RandevuNasıl yardımcı olabiliriz?
Her gün 08.00–22.00 · Mesai saatlerinde aynı gün dönüyoruz.
Kim için destek arıyorsunuz?
Sık aranan
PsikologlarımızUzm. Klinik Psk. Asım Eren · Psk. Aleyna Eren
